Nếu website của bạn chỉ nói một thứ tiếng, bạn đang âm thầm từ chối những khách hàng sẵn sàng trả tiền. Nghiên cứu đã rõ: phần lớn người dùng thích đọc và mua bằng ngôn ngữ mẹ đẻ của họ, kể cả khi họ hiểu tiếng Anh. Thiết kế website đa ngôn ngữ là cách để một doanh nghiệp vừa và nhỏ mở thêm thị trường thứ hai, thứ ba hay thứ tư mà không cần lập thêm một công ty mới. Bài viết này đi qua những quyết định quan trọng nhất: dịch thuật so với bản địa hoá, cấu trúc URL, hreflang, và một bộ chuyển ngôn ngữ mà khách thật sự tìm thấy.
Chúng tôi giữ mọi thứ thực tế. Bạn không cần ngân sách của một tập đoàn lớn để làm tốt việc này. Thứ bạn cần là cấu trúc đúng ngay từ đầu, vì sửa kiến trúc ngôn ngữ sau khi website đã chạy tốn kém hơn nhiều so với lên kế hoạch từ trước. Hãy xem đây là bản thiết kế bạn theo trước khi trang đầu tiên được dịch.
Vì sao thiết kế website đa ngôn ngữ đáng đầu tư với SME
Lý do kinh doanh bắt đầu từ một con số. Trong nghiên cứu "Can't Read, Won't Buy" của CSA Research, khảo sát 8.709 người tiêu dùng tại 29 quốc gia, 76% người mua hàng trực tuyến nói họ thích mua sản phẩm có thông tin bằng tiếng mẹ đẻ, và 40% nói họ sẽ không bao giờ mua từ website viết bằng ngôn ngữ khác (CSA Research). Với một nhà xuất khẩu Việt Nam hay một doanh nghiệp dịch vụ muốn tiếp cận khách nước ngoài, con số thứ hai mới là điều đáng lo: gần một nửa khách tiềm năng có thể rời đi trước khi đọc lời chào hàng của bạn.
Thiết kế website đa ngôn ngữ biến phần thất thoát đó thành doanh thu, và nó còn cộng dồn theo thời gian. Mỗi trang được bản địa hoá là một cửa vào mới cho traffic tìm kiếm ở một thị trường mới, nghĩa là nội dung của bạn làm việc cho bạn ở nhiều ngôn ngữ cùng lúc thay vì chỉ một. Công sức ban đầu là có thật, nhưng dòng khách chất lượng kéo dài nhiều năm sau khi đăng cũng vậy.
Dịch thuật chỉ là một bước, bản địa hoá mới là đích đến
Dịch thuật đổi chữ từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác. Bản địa hoá điều chỉnh toàn bộ trải nghiệm để nó thấy bản xứ: định dạng tiền tệ và ngày tháng, ví dụ và hình ảnh, phương thức thanh toán mà người địa phương tin dùng, và một giọng văn khớp với cách người mua ở thị trường đó thật sự nói. Một trang có thể đúng ngữ pháp hoàn hảo mà vẫn thấy xa lạ nếu giá hiển thị sai loại tiền và lời kêu gọi hành động nghe như một cỗ máy viết ra.
Đó là lý do dịch máy đơn thuần hiếm khi chiếm được niềm tin. Hãy dùng nó để xử lý nhanh phần nội dung số lượng lớn, rồi để một người thật rà lại bất cứ nội dung nào chạm tới tiền bạc, điều khoản pháp lý, hay thông điệp bán hàng cốt lõi. Mục tiêu là một vị khách quên mất rằng họ đang đọc một trang được dịch, vì không điều gì trên đó nhắc họ nhớ điều đó.
Chọn cấu trúc URL trước khi dịch một chữ nào
Nơi các ngôn ngữ của bạn nằm trong URL ảnh hưởng tới SEO, chi phí bảo trì, và mức độ khách hiểu họ đang ở đâu. Google hỗ trợ ba cách tiếp cận chính, và cách phù hợp tuỳ vào nguồn lực của bạn và số thị trường bạn nhắm tới (Google Search Central).
| Cấu trúc URL | Ví dụ | Phù hợp khi | Cần lưu ý |
|---|---|---|---|
| Tên miền quốc gia (ccTLD) | shop.de | Nhắm địa lý mạnh, tín hiệu uy tín rõ | Tốn kém hơn, mỗi nước một tên miền, bảo trì nhiều |
| Tên miền phụ (subdomain) | de.shop.com | Dễ thiết lập, host được ở vùng khác nhau | Khách khó biết "de" là ngôn ngữ hay quốc gia |
| Thư mục con (subdirectory) | shop.com/de/ | Chi phí thấp, bảo trì nhẹ, thừa hưởng uy tín tên miền | Một vị trí máy chủ, cần cấu trúc nội bộ gọn gàng |
Với phần lớn SME chúng tôi khuyên dùng thư mục con. Nó giữ toàn bộ uy tín tìm kiếm trên một tên miền, rẻ nhất để vận hành, và mở rộng gọn gàng khi bạn thêm ngôn ngữ. Hãy để dành tên miền quốc gia cho ngày mà một thị trường đủ lớn để xứng đáng có bộ máy riêng. Tránh đặt ngôn ngữ trong tham số URL kiểu chuỗi truy vấn, vì Google không khuyến nghị và nó mong manh với cả người dùng lẫn trình thu thập.
Chỉ cho Google biết hiển thị ngôn ngữ nào bằng hreflang
Khi đã có các trang bản địa hoá, bạn cần công cụ tìm kiếm hiển thị đúng trang cho đúng người. Đó là nhiệm vụ của chú thích hreflang, nó nói cho Google biết rằng trang tiếng Việt và trang tiếng Anh tương ứng là cùng một nội dung ở hai ngôn ngữ, không phải bản trùng lặp cạnh tranh nhau. Google khuyến nghị hreflang là cách chính để liên kết các phiên bản ngôn ngữ (Google Search Central). Hãy thêm cả phiên bản x default để người tìm kiếm không khớp ngôn ngữ nào vẫn vào được một trang dự phòng hợp lý.
Hai sai lầm khiến SME trả giá nhiều nhất ở đây. Thứ nhất, tự động chuyển hướng khách dựa trên địa chỉ IP hay thiết lập trình duyệt: Google khuyên không nên vì nó có thể ngăn người dùng và trình thu thập thấy tất cả phiên bản của website, và gây khó chịu cho khách du lịch hay người xa xứ muốn ngôn ngữ khác với vị trí của họ. Thứ hai, phục vụ nhiều ngôn ngữ trên một URL, hoặc đổi ngôn ngữ bằng cookie thay vì một địa chỉ riêng. Hãy giữ một ngôn ngữ mỗi trang, mỗi trang một URL riêng, và để khách tự chọn.
Thiết kế bộ chuyển ngôn ngữ dễ tìm và đáng tin
Bộ chuyển ngôn ngữ là một thành phần nhỏ nhưng tác động lớn tới việc khách quốc tế có ở lại hay không. Một vài quy tắc, rút ra từ US Web Design System và Google, giúp nó hoạt động tốt (US Web Design System):
- Hiển thị mỗi ngôn ngữ bằng chính ngôn ngữ đó. Viết "Tiếng Việt", "English", "Deutsch", không phải tên đã dịch, vì người ta quét mắt tìm đúng chữ họ nhận ra.
- Đừng dùng cờ để đại diện ngôn ngữ. Cờ gắn với quốc gia, không phải ngôn ngữ, và một ngôn ngữ thường trải khắp nhiều quốc gia.
- Đặt bộ chuyển ở góc trên bên phải của header, như một nút độc lập, để nó nằm đúng chỗ khách quốc tế theo thói quen sẽ tìm.
- Hãy để khách tự chọn thay vì ép một ngôn ngữ lên họ, và bỏ chuyển hướng tự động dựa trên vị trí.
- Giữ bộ chuyển hiển thị trong header dính, và đưa khách tới đúng trang tương ứng ở ngôn ngữ mới, không bao giờ tới một trang đích gần như trống.
Làm đúng những điều này thì bộ chuyển sẽ lùi vào hậu cảnh, đúng như bạn mong muốn. Một vị khách bối rối không tìm thấy ngôn ngữ của mình là một vị khách bỏ đi, và họ hiếm khi quay lại thử lần nữa.
Góc nhìn Webie: Trong các dự án của mình, chúng tôi mặc định chọn cấu trúc thư mục con đúng vì những lý do ở trên: tiện lợi, phổ biến, dễ dựng và dễ quản lý khi số ngôn ngữ tăng lên. Ở một website đa ngôn ngữ chúng tôi làm cho một SME Việt bán ra nước ngoài, tỷ lệ khách vào ở ngôn ngữ thứ hai đã tăng 30 đến 45% sau khi chúng tôi cấu trúc ngôn ngữ đúng cách và để công cụ tìm kiếm lập chỉ mục từng bản. Lời khuyên thật lòng của tôi về dịch thuật: với một website để bán hàng, hãy đầu tư bản dịch người thật. Công cụ tự động giúp bạn lên nhanh, nhưng người thật giữ đúng nghĩa và những ẩn ý nhỏ, và đó mới là thứ khiến khách nước ngoài tin bạn. Chúng tôi chỉ để dịch máy cho những trang số lượng lớn.
Danh sách kiểm tra khi ra mắt website đa ngôn ngữ
Hãy dùng đây như một checklist làm việc trước khi đưa website đa ngôn ngữ lên chạy. Nó bao quát những quyết định rất khó sửa về sau:
- Đã chọn cấu trúc URL và giữ nhất quán trên mọi ngôn ngữ
- Đã gắn chú thích hreflang, gồm cả phiên bản dự phòng x default
- Một ngôn ngữ mỗi trang, mỗi trang một URL riêng, không chuyển ngôn ngữ bằng cookie
- Bộ chuyển ngôn ngữ dùng tên bản ngữ, không dùng cờ, đặt ở góc trên bên phải
- Không tự động chuyển hướng theo IP hay ngôn ngữ trình duyệt
- Tiền tệ, ngày tháng, định dạng số điện thoại và phương thức thanh toán được bản địa hoá theo từng thị trường
- Người thật rà lại mọi trang chạm tới tiền bạc, pháp lý, hay thông điệp bán hàng chính
Nếu danh sách này đã thấy nhiều việc bên cạnh chuyện điều hành doanh nghiệp, thì đó là bình thường. Xây và duy trì website đa ngôn ngữ là một phần việc chúng tôi làm ở Webie, từ kiến trúc tới SEO cho từng ngôn ngữ. Bạn có thể xem đầy đủ phạm vi trên trang dịch vụ của chúng tôi.
Câu hỏi thường gặp
Nó đủ tốt để ra mắt nhanh phần nội dung số lượng lớn và để phục vụ khách vốn sẽ không có gì bằng ngôn ngữ của họ. Nó không đủ tốt khi đứng một mình cho các trang bán hàng, giải thích giá, hay mang tính pháp lý. Mô hình đáng tin là dịch máy trước, rồi người thật rà lại ở những trang quan trọng nhất.
Với phần lớn SME, một thư mục con như yoursite.com/en/ là khởi đầu tốt hơn. Nó rẻ hơn, dễ bảo trì hơn, và giữ toàn bộ uy tín tìm kiếm trên một tên miền. Chỉ chuyển sang tên miền quốc gia riêng khi một thị trường lớn đủ để xứng đáng vận hành tách biệt.
Không, nếu bạn thiết lập đúng. Chú thích hreflang nói cho Google biết các phiên bản ngôn ngữ của bạn là bản thay thế của cùng một trang, không phải bản trùng lặp. Rủi ro chỉ xuất hiện khi các trang không có hreflang, trộn nhiều ngôn ngữ trên một URL, hoặc chuyển hướng tự động. Làm đúng cách, mỗi ngôn ngữ tự kiếm được khả năng hiển thị tìm kiếm riêng.
Sẵn sàng mở thị trường tiếp theo? Hãy trao đổi với đội ngũ Webie về một website đa ngôn ngữ xây để tăng trưởng. Gọi +84 969 838 467 hoặc email huyen.dang@webie.com.vn và chúng tôi sẽ vạch ra cấu trúc phù hợp cho doanh nghiệp của bạn.
